Impuls

Katalog treści

• 1 Laureaci Nagród Nobla w dziedzinie fizyki
• 2 Lata 2001-2007
• 3 Lata 1976-2000
• 4 Lata 1951-1975
• 5 Lata 1926-1950
• 6 Lata 1901-1925
• 7 Zobacz też
• 8 Linki zewnętrzne

//

Laureaci Nagród Nobla w dziedzinie fizyki

Lata 2001-2007

• 2007

Albert Fert (½)
Peter Grünberg (½)

za objawienie gigantycznego magnetooporu

• 2006

John C. Mather (½)
George F. Smoot (½)

za objawienie, że kosmiczne mikrofalowe świecenie tła ma forma promieniowania ciała perfekcyjnie czarnego i za objawienie anizotropii tego promieniowania

• 2005

Roy Glauber (½)

za naukowy zobrazowanie zachowania cząstek światła

John Kuluar (¼)
Theodor Hänsch (¼)

za udział w postęp precyzyjnej spektroskopii laserowej

• 2004

David J. Gross
H. David Politzer
Frank Wilczek

za obsługiwanie teorii asymptotycznej swobody w silnych oddziaływaniach między cząsteczkami elementarnymi

• 2003

Aleksiej Aleksiejewicz Abrikosow
Witalij Łazarewicz Ginzburg
Anthony James Leggett

za czołowy udział w bieg teorii nadprzewodnictwa i nadciekłości.

• 2002

Raymond Davis Jr. (¼)
Masatoshi Koshiba (¼)

za detekcję neutrin kosmicznych (R.D. - pierwszą; M.K. - ponowną, w szczególności rejestrację neutrin pochodzących z wybuchu supernowej); dało to pierwsza zasada astronomii neutrinowej

Riccardo Giacconi (½)

za bieg astronomii promieniowania X (struktura pierwszych detektorów, objawienie pozasłonecznych źródeł, wykazanie, że blask X jest składową promieniowania tła, i in.)

• 2001

Eric Cornell
Wolfgang Ketterle
Carl E. Wieman

za uzyskanie nowego stanu materii, tzw. kondensat Bosego-Einsteina, i za egzekucja doświadczeń powyżej zbadaniem jego właściwości.

Lata 1976-2000

• 2000

Zhores I. Alferov (¼)
Herbert Kroemer (¼)

za osiągnięcia w dziedzinie półprzewodników heterostrukturalnych

Jack Kilby (½)

za udział w wynalezienie układu scalonego

• 1999

Gerardus ‘t Hooft
Martinus J.G. Veltman

za wyświetlenie kwantowej struktury oddziaływań elektrosłabych

• 1998

Robert B. Laughlin
Horst Störmer
Daniel C. Tsui

za objawienie cieczy kwantowej ze wzbudzeniami o ładunku ułamkowym
patrz podobnie: konsekwencja Halla (kwantowy), część “Szczątkowy kwantowy konsekwencja Halla”.

• 1997

Steven Chu
Claude Cohen-Tannoudji
William D. Phillips

za postęp metod chłodzenia i pułapkowania atomów laserem

• 1996

David M. Lee
Douglas D. Osheroff
Robert C. Richardson

za rewelacja nadciekłości w izotopie helu-3

• 1995

Martin L. Perl
Frederick Reines

za mistrzowski współpraca do fizyki leptonów

• 1994

Bertram Brockhouse
Clifford Shull

za rozwojowy współpraca do rozwoju technik rozpraszania neutronów na rzecz badań materii skondensowanej

• 1993

Russell A. Hulse
Joseph H. Taylor Jr.

za objawienie nowego typu pulsarów, które otworzyło nowe siła badania grawitacji

• 1992

Georges Charpak

za jego wynalezienie i bieg detektorów cząstek, a w zasadzie wielodrutowej komory proporcjonalnej

• 1991

Pierre-Gilles de Gennes

za rewelacja, że metody rozwinięte w sąsiedztwie badaniu zjawisk uporządkowania w prostych układach mogą być uogólnione do w wyższym stopniu złożonych form materii, na przypadek ciekłych kryształów i polimerów

• 1990

Jerome I. Friedman
Henry W. Kendall
Richard E. Taylor

za ich pionierskie badania dotyczące dogłębnie nieelastycznego rozpraszania elektronów na protonach i związanych neutronach, co miało zasadniczy oddziaływanie na postęp modelu kwarkowego w fizyce cząstek

• 1989

Norman F. Ramsey(½)

za wynalezienie metody oscylacyjnych pól i ich użytek w maserach wodorowych i zegarach atomowych

Hans Georg Dehmelt(¼)
Wolfgang Paul(¼)

za bieg techniki pułapek jonowych

• 1988

Leon Max Lederman
Melvin Schwartz
Jack Steinberger

za metodę wiązki neutrinowej i zobrazowanie dubletowej struktury leptonów w poprzek objawienie neutrina mionowego

• 1987

J. Georg Bednorz
Karl Alexander Müller

za wzrost w odkryciu nadprzewodnictwa materiałów ceramicznych

• 1986

Ernst Ruska(½)

za jego podstawowe prace z optyki elektronowej i teoria pierwszego mikroskopu elektronowego

Gerd Binnig(¼)
Heinrich Rohrer(¼)

za ich teoria skaningowego mikroskopu tunelowego

• 1985

Klaus von Klitzing

za rewelacja kwantowego efektu Halla

• 1984

Carlo Rubbia
Simon van der Meer

za ich nadrzędny udział do wielkiego projektu prowadzącego do odkrycia cząstek W i Z

• 1983

Subramanyan Chandrasekhar(½)

za jego badania teoretyczne procesów fizycznych istotnych na rzecz struktury i ewolucji gwiazd

William Alfred Fowler(½)

za jego badania teoretyczne i doświadczalne reakcji jądrowych ważnych na rzecz powstania pierwiastków we Wszechświecie

• 1982

Kenneth G. Wilson

za jego teorię zjawisk krytycznych w przejściach fazowych

• 1981

Nicolaas Bloembergen
Arthur Leonard Schawlow
Kai M. Siegbahn

za ich współpraca do rozwoju mikroskopii laserowej i elektronowej wysokiej rozdzielczości

• 1980

James Cronin
Val Fitch

za rewelacja naruszania jednej z fundamentalnych zasad symetrii w rozpadach neutralnych mezonów K

• 1979

Sheldon Lee Glashow
Abdus Salam
Steven Weinberg

za prace powyżej jednolitą teorią wzajemnego słabego i elektromagnetycznego oddziaływania cząstek elementarnych

• 1978

Piotr Kapica(½)

za odkrycia w fizyce niskich temperatur

Arno Allan Penzias(¼)
Robert Woodrow Wilson(¼)

za rewelacja promieniowania reliktowego

• 1977

Philip Warren Anderson
Sir Nevill Francis Mott
John Hasbrouck van Vleck

za fundamentalne badania teoretyczne struktury elektronowej układów magnetycznych i nieuporządkowanych

• 1976

Burton Richter
Samuel Chao Chung Ting

za ich (niezależne) objawienie ważnej podstawowej cząstki elementarnej

Lata 1951-1975

• 1975

Aage Niels Bohr
Ben Roy Mottelson
Leo James Rainwater

za rewelacja związku między ruchem kolektywnym i ruchem jednocząstkowym i rozszerzenie teorii budowy jąder atomowych oparte na tym związku

• 1974

Sir Martin Ryle (½)

za pionierskie prace w dziedzinie radioastronomii

Antony Hewish (½)

za objawienie pulsarów

• 1973

Leo Esaki (¼)

za rewelacja tunelowania w półprzewodnikach

Ivar Giaever (¼)

za rewelacja tunelowania w nadprzewodnikach

Brian David Josephson (½)

za teoretyczne przewidzenie własności przepływu prądu nadprzewodnictwa przez barierę

• 1972

John Bardeen
Leon Neil Cooper
John Robert Schrieffer

za rewelacja teorii nadprzewodnictwa

• 1971

Dennis Gabor

za rewelacja zasad holografii

• 1970

Hannes Olof Gösta Alfvén (½)

za fundamentalne prace i odkrycia w dziedzinie magnetohydrodynamiki i ich owocne zastosowania do różnych działów fizyki plazmy

Louis Eugene Félix Néel (½)

za fundamentalne prace i odkrycia związane z antyferromagnetyzmem i ferrimagnetyzmem, które doprowadziły do ważnych zastosowań w fizyce ciała stałego

• 1969

Murray Gell-Mann

za współpraca i odkrycia związane z klasyfikacją cząstek elementarnych i ich oddziaływań

• 1968

Luis Walter Alvarez

za przewodni udział w fizykę cząstek elementarnych, w szczególności za rewelacja wielkiej liczby stanów rezonansowych, co było możliwe z racji rozwinięciu techniki korzystania z pęcherzykowej komory wodorowej i analizy danych

• 1967

Hans Albrecht Bethe

za współpraca do teorii reakcji jądrowych, a wyjątkowo za odkrycia związane z wytwarzaniem energii w gwiazdach

• 1966

Alfred Kastler

za rewelacja i rozwój metod optycznych badania rezonansu Hertza w atomach

• 1965

Sin-Itiro Tomonaga
Julian Schwinger
Richard P. Feynman

za ich fundamentalne prace w dziedzinie elektrodynamiki kwantowej, o głębokich konsekwencjach na rzecz fizyki cząstek elementarnych

• 1964

Charles Hard Townes
Nikołaj Basow
Aleksander Prochorow

za fundamentalne prace w dziedzinie elektroniki kwantowej, które doprowadziły do skonstruowania oscylatorów i wzmacniaczy bazujących na zasadzie działania masera i lasera

• 1963

Eugene Paul Wigner (½)

za udział w teorię moszna atomowego i cząstek elementarnych, a zwłaszcza za rewelacja i rola w tych teoriach podstawowych zasad symetrii

Maria Goeppert-Mayer (¼)
J. Hans D. Jensen (¼)

za odkrycia związane z powłokowym modelem jąder atomowych

• 1962

Lew Dawidowicz Landau

za pionierskie teorie skondensowanej materii, w szczególności ciekłego helu

• 1961

Robert Hofstadter (½)

za pionierskie badania rozpraszania elektronu w jądrach atomowych i dokonane na tej drodze odkrycia związane ze strukturą nukleonów

Rudolf Mößbauer (½)

za badania rezonansowej absorpcji promieniowania gamma i objawienie w związku z tym efektu, kto nosi jego imię

• 1960

Donald Arthur Glaser

za wymyślenie komory pęcherzykowej

• 1959

Emilio Gino Segrè
Owen Chamberlain

za objawienie antyprotonu

• 1958

Paweł Czerenkow
Ilja Frank
Igor Tamm

za objawienie i tłumaczenie efektu Czerenkowa

• 1957

Chen Ning Yang
Tsung-Dao Lee

za wnikliwe badanie racja zwanego prawa zachowania parzystości, co doprowadziło do ważnych wymyślić w związku z cząstkami elementarnymi

• 1956

William Bradford Shockley
John Bardeen
Walter Houser Brattain

za badania półprzewodników i wynalezienie tranzystora

• 1955

Willis Eugene Lamb (½)

za odkrycia związane ze strukturą subtelną widma wodoru

Polykarp Kusch (½)

za precyzyjne określnik momentu magnetycznego elektronu

• 1954

Max Born (½)

za fundamentalne badania w dziedzinie mechaniki kwantowej, przede wszystkim za statystyczną interpretację funkcji falowej

Walther Bothe (½)

za metodę koincydencji i odkrycia dokonane tą metodą

• 1953

Frits (Frederik) Zernike

za zobrazowanie metody kontrastu fazowego, wyjątkowo za wymyślenie mikroskopu fazowo-kontrastowego

• 1952

Felix Bloch
Edward Mills Purcell

za rozwój nowych metod w obszarze precyzyjnych magnetycznych metod jądrowych i za odkrycia dokonane pod ręką ich zastosowaniu

• 1951

Sir John Douglas Cockcroft
Ernest Thomas Sinton Walton

za ich pionierskie prace związane z przekształceniem jąder atomowych za pomocą sztucznie przyspieszanych cząstek

Lata 1926-1950

• 1950

Cecil Frank Powell

za rozszerzenie metody (kliszy) fotograficznej badania procesów jądrowych i za odkrycia związane z mezonami, dokonane w pobliżu zastosowaniu tej metody

• 1949

Hideki Yukawa

za przewidzenie istnienia mezonów na podstawie teoretycznej pracy dotyczącej sił jądrowych

• 1948

Patrick Maynard Stuart Blackett

za rozszerzenie metody komory WiJsona i za odkrycia, obok jej użyciu, w dziedzinach fizyki jądrowej i promieniowania kosmicznego

• 1947

Sir Edward Victor Appleton

za test fizyki górnych warstw atmosfery, a przede wszystkim za objawienie właśnie zwanej warstwy Appletona

• 1946

Percy Williams Bridgman

za wymyślenie aparatury do wytwarzania nadzwyczajnie wysokich ciśnień i za odkrycia, których ze względu temu dokonał w dziedzinie fizyki wysokich ciśnień

• 1945

Wolfgang Ernst Pauli

za rewelacja zasady wykluczania, nazwanej również zakazem Pauliego

• 1944

Isidor Isaac Rabi

za metodę rezonansową obserwacji własności magnetycznych jąder atomowych

• 1943

Otto Stern

za udział w bieg metody promieni molekularnych i za objawienie momentu magnetycznego protonu

• 1942

nie przyznano

• 1941

nie przyznano

• 1940

nie przyznano

• 1939

Ernest Orlando Lawrence

za wynalezienie i postęp cyklotronu i za wyniki uzyskane w sąsiedztwie jego użyciu, w szczególności odnoszące się do pierwiastków sztucznie promieniotwórczych

• 1938

Enrico Fermi

za pokazanie istnienia nowych pierwiastków promieniotwórczych wytworzonych przez napromieniowanie neutronami i za rewelacja reakcji jądrowych wywołanych przez powolne neutrony

• 1937

Clinton Joseph Davisson
George Paget Thomson

za doświadczalne objawienie dyfrakcji elektronów na kryształach

• 1936

Victor Franz Hess(½)

za rewelacja promieniowania kosmicznego

Carl David Anderson(½)

za objawienie pozytonu

• 1935

James Chadwick

za rewelacja neutronu

• 1934

nie przyznano

• 1933

Erwin Schrödinger
Paul Adrien Maurice Dirac

za objawienie nowych płodnych form teorii atomowej

• 1932

Werner Karl Heisenberg

za istota żywa mechaniki kwantowej, której przeznaczenie doprowadziło, między innymi, do odkrycia alotropowych postaci wodoru

• 1931

nie przyznano

• 1930

Sir Chandrasekhara Venkata Raman

za prace dotyczące rozpraszania światła i za rewelacja zjawiska nazwanego jego imieniem

• 1929

Książę Louis-Victor Pierre Raymond de Broglie

za rewelacja falowej natury elektronów - patrz - fale materii

• 1928

Owen Willans Richardson

za prace dotyczące termoemisji elektronów, a w szczególności za objawienie prawa nazwanego jego imieniem

• 1927

Arthur Holly Compton(½)

za rewelacja zjawiska (Comptona) nazwanego jego imieniem

Charles Thomson Rees Wilson(½)

za wynalezienie metody czynienia widzialnymi torów cząstek naładowanych elektrycznie, z wykorzystaniem kondensacji pary - patrz przegródka Wilsona

• 1926

Jean Baptiste Perrin

za prace dotyczące nieciągłej budowy materii, a przede wszystkim za objawienie równowagi w procesach osadzania

Lata 1901-1925

• 1925

James Franck
Gustav Ludwig Hertz

za objawienie praw rządzących zderzeniem elektronu z atomem

• 1924

Karl Manne Georg Siegbahn

za odkrycia i badania w dziedzinie spektroskopii promieni X

• 1923

Robert Andrews Millikan

za prace dotyczące elementarnego ładunku elektrycznego i zjawiska fotoelektrycznego

• 1922

Niels Henrik David Bohr

za test i przenoszenie modelu budowy atomu w 1913 natomiast za rozwój swojej interpretacji mechaniki kwantowej.

• 1921

Albert Einstein

za zasługi na rzecz fizyki teoretycznej, wyjątkowo za rewelacja praw rządzących zjawiskiem fotoelektrycznym w 1905,

• 1920

Charles Edouard Guillaume

za współpraca który wniósł w precyzyjne pomiary w fizyce z powodu odkryciu anomalii w stopach niklowo-stalowych

• 1919

Johannes Stark

za rewelacja efektu Dopplera w promieniach kanalikowych i za rewelacja rozszczepienia linii widmowych w polu elektrycznym (Skutek Starka)

• 1918

Max Planck

za rewelacja kwantów energii

• 1917

Charles Glover Barkla

za rewelacja charakterystycznego promieniowania rentgenowskiego pierwiastków

• 1916

nie przyznano

• 1915

Sir William Henry Bragg
William Lawrence Bragg

za zasługi w badaniu struktury krystalicznej za pomocą promieni Roentgena

• 1914

Max von Laue

za rewelacja dyfrakcji promieni Roentgena na kryształach

• 1913

Heike Kamerlingh-Onnes

za ankieta własności materii w niskich temperaturach, które to badania doprowadziły, interalia, do wytworzenia ciekłego helu

• 1912

Nils Gustaf Dalén

za wymyślenie automatycznych regulatorów przeznaczonych, w połączeniu z zasobnikami gazu, do zasilania światłem latarni morskich i pław świetlnych

• 1911

Wilhelm Wien

za odkrycia dotyczące praw rządzących promieniowaniem cieplnym

• 1910

Johannes Diderik van der Waals

za pracę ponad równaniem stanu gazów rzeczywistych i cieczy. Patrz Równanie van der Waalsa, Oddziaływania międzycząsteczkowe

• 1909

Guglielmo Marconi
Carl Ferdinand Braun

za współpraca w bieg telegrafii bezprzewodowej

• 1908

Gabriel Lippmann

za metodę fotograficznego odtwarzania kolorów opartą na zjawisku interferencji

• 1907

Albert Abraham Michelson

za zbudowanie nadzwyczajnie precyzyjnych przyrządów optycznych i pomiary metrologiczne przeprowadzone niedaleko ich użyciu.
Zobacz: Interferometr Michelsona, Przejście Michelsona-Morleya

• 1906

Sir Joseph John Thomson

za teoretyczne i doświadczalne badania przewodnictwa elektrycznego w gazach

• 1905

Philipp Eduard Anton von Lenard

za pracę dotyczącą promieni katodowych

• 1904

Lord Rayleigh (John William Strutt)

za egzamin gęstości większości znanych gazów i objawienie argonu

• 1903

Antoine Henri Becquerel (1/2)

za rewelacja promieniotwórczości naturalnej.

Pierre Curie (1/4)
Maria Skłodowska-Curie (1/4)

za wspólne badania zjawiska promieniotwórczości odkrytego przez profesora Henri Becquerela

• 1902

Hendrik Antoon Lorentz
Pieter Zeeman

za badania wpływu pola magnetycznego na zjawiska promieniowania
Patrz: Wynik Zeemana

• 1901

Wilhelm Conrad Röntgen

za rewelacja promieni X,
Patrz: (świecenie rentgenowskie)

Zobacz też

• fizyka, festiwal zagadnień z zakresu fizyki
• noty biograficzne
• skarbnica Wikipedii
• Nagroda Banku Szwecji w dziedzinie ekonomii

Linki zewnętrzne

• Strona internetowa Komitetu Noblowskiego

p • d • e
Nagrody Nobla

Literatura • Fizjologia i sztuka lekarska • Fizyka • Chemia • Zadośćuczynienie Pokojowa
Nagroda im. Alfreda Nobla : Ekonomia

 

p • d • e
Laureaci Nagrody Nobla z fizyki

1901: Röntgen • 1902: Lorentz, Zeeman • 1903: Becquerel, P.Curie, M. Curie • 1904: Rayleigh • 1905: Lenard • 1906: Thomson • 1907: Michelson • 1908: Lippmann • 1909: Marconi, Braun • 1910: van der Waals • 1911: Wien • 1912: Dalén • 1913: Kamerlingh-Onnes • 1914: von Laue • 1915: W.L.Bragg, W.H.Bragg • 1917: Barkla • 1918: Planck • 1919: Stark • 1920: Guillaume • 1921: Einstein • 1922: N.Bohr • 1923: Millikan • 1924: Siegbahn • 1925: Franck, Hertz • 1926: Perrin • 1927: Compton, Wilson • 1928: Richardson • 1929: de Broglie • 1930: Raman • 1932: Heisenberg • 1933: Schrödinger, Dirac • 1935: Chadwick • 1936: Hess, Anderson • 1937: Davisson, Thomson • 1938: Fermi • 1939: Lawrence • 1943: Stern • 1944: Rabi • 1945: Pauli • 1946: Bridgman • 1947: Appleton • 1948: Blackett • 1949: Yukawa • 1950: Powell • 1951: Cockcroft, Walton • 1952: Bloch, Purcell • 1953: Zernike • 1954: Born, Bothe • 1955: Lamb, Kusch • 1956: Shockley, Bardeen, Brattain • 1957: Yang, T.D.Lee • 1958: Czerenkow, Frank, Tamm • 1959: Segrè, Chamberlain • 1960: Glaser • 1961: Hofstadter, Mössbauer • 1962: Landau • 1963: Wigner, Goeppert-Mayer, Jensen • 1964: Townes, Basow, Prochorow • 1965: Tomonaga, Schwinger, Feynman • 1966: Kastler • 1967: Bethe • 1968: Alvarez • 1969: Gell-Mann • 1970: Alfvén, Néel • 1971: Gabor • 1972: Bardeen, Cooper, Schrieffer • 1973: Esaki, Giaever, Josephson • 1974: Ryle, Hewish • 1975: A.Bohr, Mottelson, Rainwater • 1976: Richter, Ting • 1977: Anderson, Mott, van Vleck • 1978: Kapica, Penzias, Wilson • 1979: Glashow, Salam, Weinberg • 1980: Cronin, Fitch • 1981: Bloembergen, Schawlow, Siegbahn • 1982: Wilson • 1983: Chandrasekhar, Fowler • 1984: Rubbia, van der Meer • 1985: von Klitzing • 1986: Ruska, Binnig, Rohrer • 1987: Bednorz, Müller • 1988: Lederman, Schwartz, Steinberger • 1989: Ramsey, Dehmelt, Paul • 1990: Friedman, Kendall, Taylor • 1991: de Gennes • 1992: Charpak • 1993: Hulse, Taylor • 1994: Brockhouse, Shull • 1995: Perl, Reines • 1996: D.Lee, Osheroff, Richardson • 1997: Chu, Cohen-Tannoudji, Phillips • 1998: Laughlin, Störmer, Tsui • 1999: ’t Hooft, Veltman • 2000: Ałfiorow, Kroemer, Kilby • 2001: Cornell, Ketterle, Wieman • 2002: Davis Jr., Koshiba, Giacconi • 2003: Abrikosow, Ginzburg, Leggett • 2004: Gross, Politzer, Wilczek • 2005: Glauber, Hall, Hänsch • 2006: Mather, Smoot • 2007: Fert, Grünberg